Okres żniw to dla wielu gospodarstw najintensywniejszy czas w roku. W Gnieźnie służby przypominają, że obok tempa i organizacji prac liczy się przede wszystkim bezpieczeństwo. Akcja prewencyjna „Bezpieczne żniwa 2026” ma ograniczyć liczbę wypadków i pożarów towarzyszących zbiorom, transportowi oraz składowaniu płodów rolnych.

Za działania odpowiada Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Gnieźnie przy współpracy z Policją, Okręgową Inspekcją Pracy i Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Funkcjonariusze i inspektorzy kładą nacisk na praktyczne wskazówki: od obsługi maszyn, przez bezpieczne odległości przy stogach, po zakaz używania ognia w pobliżu materiałów łatwopalnych.

Najważniejsze zasady podczas zbioru i transportu

Prace polowe bardzo często angażują całą rodzinę, również dzieci. Służby podkreślają, że rozsądne decyzje dorosłych i przestrzeganie BHP to nie tylko ochrona zdrowia i życia, ale też wzorzec dla najmłodszych, którzy uważnie obserwują dorosłych.

Zawsze stosuj się do instrukcji obsługi maszyn rolniczych i urządzeń z napędem mechanicznym. Dobieraj silniki elektryczne o stopniu ochrony odpowiednim do warunków pracy. Zapewnij minimalny dystans układu napędowego od stert, stogów i budynków o konstrukcji palnej: co najmniej 5 m. Silniki spalinowe ustawiaj na podłożu niepalnym, minimum 10 m od stert, stogów i obiektów palnych. Chroń układy wydechowe silników spalinowych przed wylotem iskier. Utrzymuj drogi ewakuacyjne dla ludzi i sprzętu. Paliwa i inne materiały pędne trzymaj w zamkniętych, nietłukących się naczyniach, w ilości nieprzekraczającej dobowego zapotrzebowania; przechowuj je co najmniej 10 m od punktu omłotowego i miejsc występowania palnych płodów. Miejsca omłotów wyposaż w gaśnice oraz – w razie potrzeby – sprzęt do wykonywania pasów ograniczających rozprzestrzenianie ognia.

Bezpieczne składowanie: odległości i pasy ochronne

Odpowiednie rozplanowanie stogów i stert w gospodarstwie ma kluczowe znaczenie. Straż przypomina minimalne odległości, które ograniczają ryzyko pożaru i ułatwiają akcję gaśniczą:

Od dróg wewnętrznych i granic działki – 10 m. Od budynków z materiałów niepalnych i o pokryciu co najmniej trudnozapalnym – 20 m. Od budynków z materiałów palnych – 30 m. Od dróg publicznych – 30 m. Od torów kolejowych – 30 m. Od urządzeń i przewodów linii wysokiego napięcia – 30 m. Między stertami i stogami (odrębne strefy pożarowe) – 30 m. Od lasów i terenów zadrzewionych – 100 m.

Wokół stogów z balotów słomy należy wyznaczyć pas ochronny: oborany w odległości 3 m od obrysu, o szerokości co najmniej 2 m. To prosta bariera, która może znacząco spowolnić rozprzestrzenianie się ognia.

Zakazy, o których trzeba pamiętać

Bezwzględnie zakazane jest palenie tytoniu podczas obsługi sprzętu, maszyn i pojazdów w trakcie zbiorów oraz podczas transportu palnych płodów rolnych. Nie wolno używać otwartego ognia ani palić tytoniu w odległości mniejszej niż 10 m od miejsca omłotów i wszędzie tam, gdzie występują palne płody rolne. Surowo zabronione jest wypalanie roślinności na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, w rowach, pasach przydrożnych, przy szlakach kolejowych oraz w strefie oczeretów i trzcin. Nie wolno wypalać słomy ani pozostałości roślinnych na polach.

Jak składować, by uniknąć samozapłonu

Produkty roślinne powinny być składowane tak, aby nie doszło do ich samozapalenia. Kluczowe jest odpowiednie dosuszenie materiału. Jeśli z jakiegoś powodu trzeba złożyć plony niedosuszone, warto regularnie kontrolować ich temperaturę wewnętrzną.

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego – kiedy jest wymagana

Właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów magazynowych i inwentarskich mają obowiązek zapewnić i wdrożyć instrukcję bezpieczeństwa pożarowego w przypadku:

obiektów magazynowych o kubaturze brutto przekraczającej 1000 m3, obiektów inwentarskich o kubaturze przekraczającej 1500 m3.

Dokument powinien być znany pracownikom i domownikom. To nie tylko formalność – w razie zagrożenia instrukcja porządkuje działania i skraca czas reakcji.

Dlaczego to ważne

W czasie żniw obciążenie maszyn rośnie, w polu pracuje więcej osób, a dookoła jest sporo materiałów łatwopalnych. Błąd albo chwila nieuwagi wystarczy, by doszło do pożaru. Dobrze dobrane odległości, gaśnice pod ręką, sprawny sprzęt i jednoznaczne zasady dla wszystkich uczestniczących w pracach to realne zmniejszenie ryzyka. Służby zachęcają, by przed każdym wyjazdem w pole zrobić krótką „checklistę” bezpieczeństwa: paliwo i materiały pędne trzymane z dala od palnych płodów, drogi ewakuacyjne wolne, osłony i zabezpieczenia w maszynach kompletne, a w kabinie – podręczna gaśnica.

Najważniejsze informacje w pigułce

Informacja	Szczegóły
Akcja	„Bezpieczne żniwa 2026”
Organizatorzy	Komenda Powiatowa PSP w Gnieźnie, Policja, Okręgowa Inspekcja Pracy, KRUS
Cel	Podniesienie świadomości i ograniczenie pożarów oraz wypadków podczas zbioru, transportu i składowania płodów rolnych
Kluczowe zalecenia	Instrukcje obsługi, bezpieczne odległości, zakaz ognia i palenia, pasy ochronne, gaśnice, kontrola temperatury składowanych płodów

Źródło: gov.pl/