Początkujący kierowcy, którzy po raz pierwszy uzyskują prawo jazdy kategorii B, są objęci nowym okresem próbnym. Obowiązuje ich między innymi zasada 0,0 promila, a przekroczenie 12 punktów karnych oznacza obowiązkowe szkolenie. Jeszcze więcej ograniczeń dotyczy osób, które zdobywają prawo jazdy przed ukończeniem 18 lat. Wyjaśniamy, które przepisy są nowe, kogo dotyczą i kiedy można stracić uprawnienia.

Zmiany obowiązują w całej Polsce, a więc również kierowców rozpoczynających jazdę w Poznaniu i Wielkopolsce. Kluczowe jest przy tym rozróżnienie dwóch zestawów przepisów. Możliwość uzyskania prawa jazdy kategorii B od 17. roku życia obowiązuje od 3 marca 2026 r., natomiast nowy system okresu próbnego zaczął być stosowany później, we wrześniu.

Kogo obejmuje okres próbny?

Nowy okres próbny dotyczy osoby, która po raz pierwszy uzyskuje prawo jazdy kategorii B. Nie chodzi więc wyłącznie o nastolatków. Takimi samymi zasadami może zostać objęta osoba zdobywająca pierwsze prawo jazdy w wieku 18, 25 czy 40 lat.

Dla osoby, która ukończyła 18 lat, okres próbny trwa 2 lata. Jeżeli kierowca uzyskał kategorię B przed ukończeniem 18. roku życia, okres próbny trwa 3 lata, ale nie dłużej niż do ukończenia przez niego 20 lat. Co do zasady okres liczy się od dnia wydania prawa jazdy, a w przypadku tymczasowego elektronicznego prawa jazdy – od momentu uzyskania uprawnienia wskazanego w przepisach.

Istotny jest również przepis przejściowy. Nowych regulacji nie nałożono z mocą wsteczną na osoby, które uzyskały kategorię B przed rozpoczęciem stosowania nowego rozdziału dotyczącego okresu próbnego.

W okresie próbnym obowiązuje 0,0 promila

Jedna z najważniejszych zmian dotyczy alkoholu. Kierowca znajdujący się w okresie próbnym nie może prowadzić pojazdu samochodowego przy stężeniu alkoholu przekraczającym 0,0 promila we krwi lub 0,0 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza.

Przepis obejmuje również środki działające podobnie do alkoholu – ustawa wskazuje limit 0,0 ng/ml takiego środka w organizmie. Dla początkującego kierowcy objętego okresem próbnym oznacza to w praktyce zasadę pełnej trzeźwości.

Naruszenie tego zakazu ma znacznie poważniejsze znaczenie niż samo otrzymanie punktów czy mandatu. Ustawa przewiduje naruszenie zakazu obowiązującego w okresie próbnym jako jedną z przesłanek cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami.

Przekroczenie 12 punktów oznacza obowiązkowe szkolenie

Początkujący kierowca powinien szczególnie pilnować liczby punktów karnych. Przepisy mówią o przekroczeniu liczby 12 punktów, a więc nie o samym osiągnięciu 12 punktów.

Po przekroczeniu tego progu kierowca znajdujący się w okresie próbnym musi ukończyć praktyczne szkolenie w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym prowadzone przez ośrodek doskonalenia techniki jazdy.

Co do zasady szkolenie należy ukończyć przed upływem 12 miesięcy od naruszenia, które spowodowało przekroczenie 12 punktów. Jeżeli prawomocne rozstrzygnięcie w tej sprawie zapadnie później niż po 9 miesiącach od naruszenia, kierowca ma trzy miesiące od jego uprawomocnienia na ukończenie szkolenia. Samo szkolenie ma formę praktyczną i trwa godzinę.

Dwa określone wykroczenia mogą oznaczać kolejne dwa lata okresu próbnego

Nie każde wykroczenie powoduje wydłużenie okresu próbnego. Ustawa wskazuje konkretną grupę naruszeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.

Jeżeli kierowca podczas okresu próbnego popełni dwa takie wykroczenia, potwierdzone prawomocnymi rozstrzygnięciami, starosta wydaje decyzję o przedłużeniu okresu próbnego o kolejne 2 lata. Jeżeli przynajmniej jedno z rozstrzygnięć zostanie wydane już po zakończeniu okresu próbnego, może zostać nałożony uzupełniający okres próbny trwający 2 lata.

Do katalogu wskazanego w ustawie należą między innymi poważne naruszenia związane z bezpieczeństwem pieszych, kierowaniem po alkoholu, znacznym przekroczeniem prędkości czy niestosowaniem się do określonych zasad pierwszeństwa i sygnalizacji. Nie należy więc utożsamiać tej regulacji z zasadą „dowolne dwa mandaty i okres próbny wydłuża się o dwa lata”.

Kiedy początkujący kierowca może stracić prawo jazdy?

Znacznie poważniejsze konsekwencje pojawiają się po przekroczeniu kolejnych progów lub popełnieniu najpoważniejszych naruszeń.

Starosta cofa uprawnienie między innymi wtedy, gdy kierowca w ciągu pierwszego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy przekroczy liczbę 20 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego.

Cofnięcie uprawnienia przewidziano również wtedy, gdy podczas okresu próbnego kierowca popełni przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji albo trzy wykroczenia należące do grupy wskazanej w ustawie. Osobną przesłanką jest naruszenie zakazu 0,0 alkoholu lub ograniczeń przewidzianych dla kierowcy poniżej 18 lat.

W praktyce warto więc odróżnić trzy różne konsekwencje: przekroczenie 12 punktów oznacza obowiązkowe szkolenie, dwa określone wykroczenia mogą wydłużyć okres próbny o 2 lata, a przekroczenie 20 punktów w pierwszym roku albo inne szczególnie poważne naruszenia mogą doprowadzić do cofnięcia uprawnień.

Prawo jazdy od 17 lat obowiązuje już od marca

Możliwość uzyskania prawa jazdy kategorii B po ukończeniu 17 lat nie jest zmianą wprowadzoną razem z wrześniowym okresem próbnym. Ten przepis obowiązuje od 3 marca 2026 r.

Prawo jazdy uzyskane po ukończeniu 17 lat, ale przed ukończeniem 18 lat, pozwala do osiemnastych urodzin prowadzić pojazdy kategorii B wyłącznie na terytorium Polski.

Przez pierwsze 6 miesięcy od uzyskania prawa jazdy – jednak nie dłużej niż do ukończenia 18 lat – 17-letni kierowca prowadzący samochód musi mieć na przednim siedzeniu pasażera spełniającego wszystkie wymagania przewidziane w ustawie:

• musi mieć ukończone 25 lat, posiadać prawo jazdy kategorii B nieprzerwanie od co najmniej 5 lat, nie może być objęty zakazem prowadzenia pojazdów ani być nim objęty w ciągu poprzednich 5 lat, a podczas jazdy musi być trzeźwy i nie może znajdować się pod wpływem środka działającego podobnie do alkoholu.

Po ukończeniu 18 lat ograniczenie terytorialne oraz obowiązek jazdy z takim pasażerem wynikający z art. 8a przestają obowiązywać.

17-latek w okresie próbnym ma dodatkowe ograniczenia

W przypadku kierowcy poniżej 18 lat, którego obejmuje nowy okres próbny, przepisy wprowadzają kolejne ograniczenia.

Taki kierowca nie może przewozić osoby, która nie ukończyła 18 lat, jeżeli w samochodzie nie znajduje się również pasażer spełniający wymagania stawiane doświadczonemu kierowcy. Oznacza to, że możliwość samodzielnego prowadzenia samochodu po upływie pierwszych miesięcy nie zawsze jest równoznaczna z możliwością swobodnego wożenia niepełnoletnich pasażerów.

Kierowca poniżej 18 lat w okresie próbnym nie może również wykonywać transportu drogowego rzeczy ani przewozu osób taksówką lub w ramach przewozu okazjonalnego.

Najważniejsze liczby: 0, 12 i 20

Dla osoby zdobywającej pierwsze prawo jazdy kategorii B nowe zasady można sprowadzić do trzech liczb. 0,0 promila to limit alkoholu podczas okresu próbnego. Przekroczenie 12 punktów powoduje obowiązek ukończenia praktycznego szkolenia. Przekroczenie 20 punktów w pierwszym roku od wydania pierwszego prawa jazdy jest podstawą do cofnięcia uprawnienia.

Do tego dochodzą konsekwencje za określone wykroczenia: dwa mogą skutkować wydłużeniem okresu próbnego, natomiast trzy wskazane w ustawie wykroczenia popełnione w okresie próbnym mogą prowadzić do cofnięcia uprawnienia.

Dla nowych kierowców z Poznania i całej Wielkopolski oznacza to przede wszystkim, że pierwsze lata po zdobyciu prawa jazdy są obecnie objęte odrębnym reżimem prawnym. Znaczenie ma nie tylko liczba punktów, ale również rodzaj naruszenia, wiek kierowcy i moment uzyskania kategorii B.

Źródła: ustawa z 17 października 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1676), ustawa z 29 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 982), komunikat Ministra Cyfryzacji dotyczący wdrożenia obsługi okresu próbnego w Centralnej Ewidencji Kierowców oraz informacje Ministerstwa Infrastruktury.