W południe 22 lipca 1954 roku mieszkańcy zgromadzeni na Starym Rynku mogli wreszcie zobaczyć koziołki, które powróciły na wieżę poznańskiego ratusza po długiej odbudowie powojennej. To wydarzenie było zwieńczeniem prac renowacyjnych trwających kilka lat i miało silny wymiar symboliczny — przypieczętowało zakończenie rekonstrukcji jednego z najważniejszych zabytków miasta.
Trudna i przyspieszona odbudowa
Prace przy przywracaniu renesansowego ratusza prowadzono długo i etapami. Pod koniec 1953 roku tempo robót znacznie spadło, co wywołało krytykę lokalnych mediów. Presja narastała także ze względu na zbliżające się obchody dziesięciolecia Polski Ludowej: oczekiwano, że ratusz stanie gotowy na tę datę. W odpowiedzi władze miejskie przekazały budynek Muzeum Narodowemu i powołały specjalny zespół nadzorujący odbudowę.
Kierownik budowy Jan Kossowski raportował w maju 1954 roku, że przy renowacji pracuje 112 osób. Roboty prowadzono dniem i nocą; do ostatnich godzin przed uroczystością wykonywano prace wykończeniowe, a rano 22 lipca czyszczono jeszcze sklepienie Wielkiej Sieni. Takie tempo pokazuje, jak bardzo zależało władzom na symbolice ukończenia inwestycji przed oficjalnymi obchodami.
Przekazanie ratusza i uroczystości 22 lipca
Oficjalne obchody rozpoczęły się już 21 lipca 1954 roku akademią w Auli Uniwersyteckiej oraz występami artystycznymi i delegacjami pod pomnik Bohaterów na Cytadeli. Kulminacja przypadła na 22 lipca: o godzinie 9 rano sprzed ul. Berwińskiego wyruszył pochód organizacji młodzieżowych, sportowców i przodowników pracy. Około dziesięciu tysięcy osób przeszło na Stary Rynek, który wypełnił się po brzegi.
O godzinie 10:45 w Sali Renesansowej ratusza odbyła się uroczysta sesja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. W jej trakcie podjęto uchwałę o przekazaniu odbudowanego ratusza Muzeum Narodowemu w Poznaniu. Przewodniczący MRN Franciszek Frąckowiak wręczył klucze dyrektorowi muzeum Kazimierzowi Malinowskiemu. Po tych formalnościach z wieży ratuszowej rozległo się bicie zegara, a tłum obejrzał koziołki.
Program kulturalny i frekwencja
Po części oficjalnej Stary Rynek zamienił się w miejsce rozrywki: wystąpił chór Poznańskie Słowiki pod kierownictwem Stefana Stuligrosza oraz soliści Teatru Wielkiego. Grę zaprezentowała orkiestra dęta Zakładów Metalowych im. Józefa Stalina (ZISPO), a imprezę uzupełniły zespoły rozrywkowe i artyści cyrkowi. Działały kawiarnie i stoiska handlowe, a dla dzieci przygotowano przejażdżki na kucykach i osiołkach. Starsi mogli skorzystać ze strzelnicy.
Nowo otwarte Muzeum Historii Miasta Poznania przyciągnęło na otwarcie ogromną liczbę zwiedzających: w pierwszym dniu odwiedziło je ponad dziesięć tysięcy osób, a w kolejnych miesiącach liczba ta przekroczyła sto tysięcy. Dzień zamknięto zabawą taneczną na Rynku oraz pokazem sztucznych ogni. Korespondenci lokalnej prasy zauważali, że nigdy dotąd święto w Poznaniu nie miało tak hucznego charakteru.
Znaczenie symboliczne i praktyczne skutki odbudowy
Przywrócenie koziołków na wieżę ratusza i oddanie budynku muzeum miały wymiar nie tylko estetyczny, ale i społeczny. Odbudowa ratusza była jednym z elementów powojennego porządkowania przestrzeni miejskiej i przywracania tożsamości historycznej Poznania. Dla mieszkańców oznaczała powrót znanego symbolu oraz nową przestrzeń kulturalną dostępną dla szerokiej publiczności.
Decyzja o przekazaniu ratusza Muzeum Narodowemu i ustalenie symbolicznego czynszu na jedną złotówkę rocznie pokazują, że budynek miał stać się instytucją publiczną służącą zachowaniu i prezentacji lokalnej historii. Ruch ten wpłynął na wzrost zainteresowania historią miasta, co potwierdziły późniejsze liczby odwiedzających muzeum.
| Informacja | Szczegóły |
|---|---|
| Data | 22 lipca 1954 |
| Miejsce | Stary Rynek i ratusz, Poznań |
| Główne wydarzenie | Powrót koziołków na wieżę ratusza; przekazanie ratusza Muzeum Narodowemu |
| Dla kogo | Mieszkańcy Poznania, zwiedzający, organizacje kulturalne |
| Liczba odwiedzających muzeum pierwszego dnia | ponad 10 000 osób |
Przebieg odbudowy i towarzyszące jej uroczystości są przykładem, jak w połowie XX wieku odbudowywano miejskie symbole i integrowano mieszkańców wokół wspólnych wydarzeń kulturalnych. Dla współczesnych poznaniaków historia powrotu koziołków pozostaje ważną opowieścią o tym, jak miasto odbudowywało swoją tożsamość po zniszczeniach wojennych.
Źródło: poznan.pl/
