Międzynarodowa szkoła letnia „Visible and Invisible Borders along the Borderlands of Contemporary Europe” zgromadziła na Uniwersytecie w Peczu uczestników z kilkunastu uczelni europejskich. Wydarzenie, które miało miejsce w dniach 31 maja–7 czerwca 2026 r., odbyło się w ramach sieci CEEPUS „Border and Regional Studies Network” i skupiło się na różnych aspektach funkcjonowania granic oraz pograniczy w dzisiejszej Europie.

Program: wykłady, warsztaty i wyjazdy terenowe

Organizatorzy przygotowali intensywny program obejmujący wykłady ekspertów, warsztaty i gry symulacyjne. Uczestnicy prezentowali swoje projekty badawcze, prowadzili debaty akademickie i brali udział w sesjach dyskusyjnych. Istotnym elementem szkoły letniej były wyjazdy terenowe do regionów przygranicznych Chorwacji, Serbii i Węgier, które pozwoliły na bezpośrednią obserwację mechanizmów funkcjonowania granic w praktyce oraz porównanie różnych modeli współpracy transgranicznej.

Tematy poruszane podczas zajęć obejmowały m.in. relacje międzyetniczne, migracje, kwestie bezpieczeństwa oraz procesy kształtowania tożsamości w obszarach przygranicznych. Szczególną uwagę poświęcono też analizie granic „widzialnych” — takich jak fizyczne bariery czy kontrole — oraz „niewidzialnych”, które kryją się w codziennych praktykach społecznych, politycznych i kulturowych.

Zaangażowanie WNPiD UAM: symulacja kryzysu i udział studentek

W szkole letniej aktywnie uczestniczyli członkowie Grupy Badawczej Studia Graniczne i Regionalne (SGiR) z WNPiD UAM. Prof. UAM dr hab. Tomasz Brańka oraz prof. UAM dr hab. Łukasz Donaj, we współpracy z dr. Bartoszem Czepilem z Uniwersytetu Opolskiego, przygotowali i przeprowadzili grę symulacyjną poświęconą kryzysowi migracyjnemu na granicy polsko-białoruskiej. Gra miała charakter praktyczny i pozwoliła uczestnikom zmierzyć się z wyzwaniami związanymi z zarządzaniem sytuacjami kryzysowymi na zewnętrznych granicach Unii Europejskiej.

Doświadczenie symulacji obejmowało rozwiązywanie problemów logistycznych i decyzyjnych, negocjacje między różnymi aktorami oraz analizę skutków politycznych i humanitarnych podejmowanych działań. Tego typu ćwiczenia są cennym uzupełnieniem wiedzy teoretycznej, ponieważ umożliwiają praktyczne sprawdzenie narzędzi zarządzania kryzysowego i lepsze zrozumienie dylematów występujących w realnych sytuacjach na granicach.

W wydarzeniu uczestniczyły również studentki WNPiD UAM: lic. Marta Mądra, lic. Zofia Czarnecka oraz lic. Magdalena Łapin. Reprezentowały Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu podczas wykładów, warsztatów i międzynarodowych debat, wymieniając się doświadczeniami z rówieśnikami i pracownikami naukowymi z innych krajów. Ich udział podkreśla mobilność i zaangażowanie młodych badaczek w międzynarodową współpracę naukową.

Znaczenie wydarzenia dla polskiej społeczności akademickiej

Udział przedstawicieli WNPiD UAM w szkole letniej realizowany był w ramach działalności Grupy Badawczej Studia Graniczne i Regionalne oraz programu CEEPUS, który wspiera współpracę akademicką i mobilność studentów i pracowników naukowych w Europie Środkowej. Obecność polskich naukowców i studentów na tego typu inicjatywach zwiększa widoczność polskich badań nad pograniczami i sprzyja nawiązywaniu długofalowych relacji badawczych z partnerami z regionu.

Dla uczestników z Poznania wydarzenie miało także wymiar praktyczny: możliwość testowania metod badawczych w międzynarodowym środowisku, zbierania materiałów porównawczych oraz poznawania różnych perspektyw na problemy graniczne. Dla studentów to także cenna pozycja w CV — uczestnictwo w międzynarodowych szkołach letnich świadczy o aktywności naukowej i gotowości do współpracy międzynarodowej.

Co to oznacza dla mieszkańców Poznania i regionu?

Choć wydarzenie odbyło się na Węgrzech, włączenie poznańskich naukowców i studentek w międzynarodowy dialog ma swoje reperkusje lokalne. Wyniki badań i wnioski płynące z zajęć mogą trafić do lokalnych programów badawczych, dydaktyki oraz inicjatyw międzyuczelnianych. W dłuższej perspektywie przekłada się to na wyższą jakość kształcenia oferowanego studentom WNPiD UAM oraz na lepsze przygotowanie absolwentów do pracy w obszarach związanych z polityką graniczną, bezpieczeństwem i współpracą transgraniczną.

Udział w sieci CEEPUS otwiera również możliwości dalszej wymiany akademickiej, organizowania kolejnych projektów badawczych i wspólnych inicjatyw dydaktycznych, co może skutkować realizacją kolejnych mobilności dla studentów i pracowników z Poznania.

Szkoła letnia w Peczu to kolejny krok w ramach wieloletniej współpracy Grupy Badawczej Studia Graniczne i Regionalne przy WNPiD UAM. Dla uczestników była to okazja do pogłębienia wiedzy o mechanizmach funkcjonowania granic, wymiany doświadczeń oraz budowania relacji przydatnych w dalszej karierze naukowej i zawodowej.

Źródło: wnpid.amu.edu.pl/