Na terenach, gdzie dziś stoją bloki mieszkalne, przez dekady działał kombinat Państwowych Gospodarstw Ogrodniczych Naramowice. Grupa ze Lotaryńska 6: Mikro Dom Kultury — w składzie m.in. Joanna Pańczak i Mateusz Nowacki — rozpoczęła projekt "To była wielka rodzina - społeczna historia PGO Naramowice", którego celem jest przypomnienie tej części lokalnej historii oraz zebranie relacji dawnych pracownic i pracowników.

Szersze tło tej inicjatywy opisaliśmy w materiale: projekt Lotaryńska 6 przypomina ogrodnicze korzenie Naramowic w Poznaniu. To bezpośrednio powiązany tekst o warsztatach, rzeźbach i publikacji poświęconej historii PGO.

Jak powstał pomysł i kogo obejmuje projekt

Inicjatywa zrodziła się z obserwacji przemian przestrzennych Naramowic: nowe osiedla powstały na terenach po PGO, a wraz z transformacją zniknęła większość materialnych śladów działalności kombinatu. Organizatorzy od kilku lat prowadzą Archiwum Społeczne Naramowic i uznali, że 75. rocznica założenia PGR-u to dobra okazja, by zebrać i udokumentować wspomnienia oraz informacje o zakładzie.

Projekt angażuje zarówno osoby, które pamiętają funkcjonowanie PGO i jego infrastrukturę (między innymi obszar między ul. Rubież a Nową Mleczarską), jak i tych, którzy wprowadzili się na Naramowice niedawno i nie mają tej historycznej wiedzy. W praktyce oznacza to warsztaty, zbieranie wywiadów, działania artystyczne oraz publikację z materiałami zebranymi podczas spotkań.

Artystyczna ekspansja: rzeźby związane z historią PGO

Elementem widocznym dla wszystkich mieszkańców będą rzeźby — zaprojektowane wspólnie z artystami Iwo Borkowiczem i Miłoszem Flisem oraz mieszkańcami. Organizatorzy zapowiadają, że formy nawiążą do rolniczych korzeni osiedla: mają to być przeskalowane warzywa i owoce, które zostaną ustawione w przestrzeni publicznej w miejscach powiązanych z historią działalności PGR-u.

Proces tworzenia podzielono na dwa etapy: część projektowo-kreatywna, podczas której uczestnicy będą opracowywać koncepcje rzeźb, a następnie warsztaty praktyczne, w trakcie których artyści przygotują konstrukcje, a mieszkańcy wykonają wykończenia. Współpraca obejmuje też lokalne Technikum Zespołu Szkół im. J. i W. Zamoyskich w Rokietnicy przy ul. Rubież — uczniowie mają przygotować jedną z rzeźb, która najprawdopodobniej zostanie umieszczona na terenie szkoły.

Organizatorzy planują zaangażować szczególnie członków Własnościowej Spółdzielni Mieszkaniowej Naramowice, z którą współpracują; spółdzielnia dostarcza wiedzy i wsparcia organizacyjnego. Odsłonięcie form i spacer tematyczny po miejscach związanych z PGR-em zaplanowano na wrzesień — oprócz oglądania rzeźb uczestnicy będą mogli wysłuchać relacji byłych pracowników i poznać mniej znane historie związane z zakładem.

Publikacja i warsztaty literacko-redaktorskie

Drugim filarem projektu są warsztaty literacko-redaktorskie prowadzone z udziałem Lucyny Marzec, poznańskiej redaktorki i biografki. Grupa uczestników ma zebrać materiał, napisać teksty i przygotować redakcję publikacji, która ma oddać historię PGO z różnych perspektyw: pracy, życia społecznego oraz przemian po zamknięciu kombinatu w 1992 roku.

Materiały do publikacji będą w dużej mierze opierać się na rozmowach z byłymi pracownicami i pracownikami PGO. Organizatorzy liczą, że efekt pracy będzie interesujący zarówno dla starszych mieszkańców — jako dokument przypominający minione czasy — jak i dla nowych mieszkańców, którzy chcą poznać lokalne korzenie swojego osiedla.

Publikacja ma być dostępna w wersji papierowej i cyfrowej; organizatorzy przewidują, że będzie gotowa na przełomie września i października. PDF ma trafić na profil projektu na Facebooku, a dla zainteresowanych planowane jest udostępnienie pliku na życzenie przez e-mail.

Co to oznacza dla mieszkańców

Dla społeczności Naramowic projekt to szansa na przywrócenie pamięci o ważnym punkcie lokalnego życia: PGO było nie tylko zakładem pracy, ale także miejscem usług i integracji — zapewniało mieszkania, przychodnie, przedszkola i miejsca spotkań. Przypomnienie tej historii może pomóc zrozumieć przemiany przestrzenne i społeczne, które doprowadziły do współczesnego kształtu osiedla.

Warsztaty i rzeźby stworzą też możliwość bezpośredniego zaangażowania mieszkańców w upamiętnianie ich najbliższego otoczenia. Dla tych, którzy chcieliby się włączyć w projekt, udział w warsztatach będzie okazją do podzielenia się wspomnieniami, współprojektowania form artystycznych i współtworzenia publikacji.

Na tym etapie organizatorzy zapowiedzieli ogólny harmonogram działań i formę publikacji, ale nie podano jeszcze szczegółowego planu terminów poszczególnych warsztatów ani dokładnych lokalizacji wszystkich rzeźb. Będą one komunikowane przez Lotaryńska 6: Mikro Dom Kultury i partnerów projektu wraz z rozwojem działań.

Źródło: poznan.pl/