W obliczu rosnącej liczby zagrożeń zdrowotnych o złożonym charakterze — od chorób odzwierzęcych po antybiotykooporność i skutki zmian klimatu — coraz częściej wskazywana jest konieczność podejścia holistycznego. W Poznaniu taką platformą praktycznego działania w tym obszarze jest Uniwersytet Przyrodniczy, gdzie zacierają się tradycyjne granice między dyscyplinami naukowymi, a współpraca międzywydziałowa staje się codziennością.

Czym jest One Health i dlaczego ma znaczenie

Koncepcja One Health zakłada, że zdrowie ludzi, zwierząt i ekosystemów jest ze sobą ściśle powiązane. Oznacza to odejście od izolowanego rozpatrywania problemów w ramach pojedynczych specjalizacji i przejście do modelu, w którym badania i działania praktyczne przeplatają się nawzajem. W praktyce dotyczy to m.in. wykrywania i kontrolowania chorób odzwierzęcych, monitorowania jakości żywności, przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się szczepów opornych na antybiotyki oraz minimalizowania negatywnych skutków zmian klimatu dla zdrowia populacji.

Takie podejście ma znaczenie nie tylko dla naukowców: przekłada się bezpośrednio na bezpieczeństwo żywnościowe mieszkańców, profilaktykę zdrowotną, a także zarządzanie ryzykiem związanym z epidemicznymi zdarzeniami. W dobie globalizacji i intensywnej wymiany towarów i ludzi, wyodrębnione działanie pojedynczych sektorów przestaje być wystarczające.

Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu jako naturalne środowisko dla One Health

Profil uczelni — obejmujący nauki rolnicze, weterynaryjne, biologiczne, technologiczne i środowiskowe — sprzyja realizacji strategii One Health. Na UPP interdyscyplinarność nie pozostaje jedynie w sferze deklaracji: laboratoria, gospodarstwa doświadczalne i sale wykładowe funkcjonują w sposób, który umożliwia stałą współpracę między specjalistami z różnych dziedzin.

W praktyce oznacza to prowadzenie badań łączących wiedzę o zdrowiu zwierząt z badaniami nad jakością żywności, monitoringiem środowiska i kwestiami dobrostanu. Dzięki temu możliwe jest opracowywanie kompleksowych rozwiązań, które uwzględniają wpływ czynników środowiskowych na zdrowie oraz odwrotnie — wpływ praktyk rolniczych i weterynaryjnych na stan ekosystemów i bezpieczeństwo żywności.

Przykłady praktycznych zastosowań i korzyści dla mieszkańców Poznania

Zastosowanie zasad One Health na poziomie uczelni przekłada się na konkretne korzyści lokalne. Lepsze monitorowanie chorób odzwierzęcych i szybsza wymiana informacji między specjalistami może zmniejszyć ryzyko przenoszenia patogenów na ludzi. Badania nad odpornością bakterii pomagają opracowywać rekomendacje dotyczące stosowania antybiotyków w hodowli i weterynarii, co ma wpływ na bezpieczeństwo leków i żywności.

Dla mieszkańców Poznania oznacza to m.in. większe bezpieczeństwo produktów pochodzenia zwierzęcego wprowadzanych na rynek lokalny, lepiej skoordynowane działania profilaktyczne oraz rozwój rozwiązań środowiskowych ograniczających negatywne skutki zmian klimatu na zdrowie społeczeństwa. Współpraca między jednostkami naukowymi umożliwia też szybsze wdrażanie innowacji technologicznych w produkcji żywności i diagnostyce chorób.

Jak uczelnia włącza studentów i badania w praktykę One Health

Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu tworzy przestrzeń edukacyjną i badawczą, w której studenci i naukowcy pracują wspólnie nad problemami wymagającymi szerokiego spojrzenia. Interdyscyplinarne projekty badawcze oraz zajęcia łączące elementy weterynarii, nauk biologicznych, technologii żywności i ochrony środowiska umożliwiają zdobywanie kompetencji niezbędnych do pracy w zespołach One Health.

Dla przyszłych specjalistów oznacza to przygotowanie do pracy w sektorach publicznych i prywatnych, gdzie umiejętność współpracy międzydyscyplinarnej jest coraz bardziej pożądana. Wiedza zdobywana w takim środowisku ułatwia również reagowanie na kryzysy zdrowotne oraz rozwijanie praktycznych rozwiązań poprawiających dobrostan zwierząt i jakość środowiska.

Znaczenie dla regionu i perspektywy rozwoju

Połączenie zasobów badawczych uczelni z potrzebami lokalnej społeczności i sektora rolno-spożywczego może w dłuższej perspektywie przyczynić się do zwiększenia bezpieczeństwa żywnościowego regionu oraz ograniczenia ryzyka epidemii wywoływanych przez patogeny odzwierzęce. Dzięki temu Poznań i okolice mają szansę stać się przykładem praktycznego wdrożenia modelu One Health w skali lokalnej.

UPP wykorzystuje swój profil naukowy do budowania partnerstw międzywydziałowych i międzyinstytucjonalnych, które sprzyjają szybkiemu przepływowi wiedzy. W efekcie badania naukowe mogą być szybciej przekształcane w rekomendacje i rozwiązania przydatne zarówno dla rolników, przemysłu spożywczego, jak i służb zdrowia publicznego.

Numer „Wieści Akademickie 2/2026” to zaproszenie do spojrzenia na naukę jako sieć powiązań, w której współpraca jest odpowiedzią na skomplikowane wyzwania zdrowotne. Koncepcja One Health nie jest przemijającą modą, lecz koniecznością, a uczelnie o profilu takim jak UPP mają do odegrania istotną rolę w jej realizacji.

Źródło: up.poznan.pl/