W połowie czerwca mieszkańcy Poznania będą mogli wziąć udział w bogatym programie poświęconym rocznicy Poznańskiego Czerwca 1956. Organizatorzy przygotowali wystawę, wykłady, spacery tematyczne oraz spotkania z autorami, które mają przybliżyć zarówno przebieg wydarzeń, jak i ich społeczne znaczenie. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest wolny.

Wernisaż wystawy i materiały archiwalne

Głównym punktem programu jest wernisaż wystawy „Zerwać czerwony sztandar. Poznański Czerwiec 1956”, który odbędzie się 22 czerwca 2026 r. o godz. 17:00 w Bibliotece Raczyńskich, Filii Sztuki. Ekspozycja została przygotowana we współpracy z Archiwum Państwowym w Poznaniu oraz Ratuszem – Muzeum Poznania i pokaże obiekty pochodzące ze zbiorów instytucji kultury z Poznania oraz kolekcji prywatnych.

Wśród prezentowanych materiałów znalazły się dokumenty ilustrujące mechanizmy cenzury, m.in. teczka zawierająca ingerencje eliminujące wiersz Kazimiery Iłłakowiczówny „Rozstrzelano moje serce w Poznaniu”. Kuratorem wystawy jest dr Piotr Grzelczak, który przygotował narrację łączącą źródła ikonograficzne i dokumentalne z kontekstem historycznym wydarzeń z 1956 roku.

Podczas wernisażu zaplanowano także prawykonania pieśni Ewy Fabiańskiej-Jelińskiej do wierszy Kazimiery Iłłakowiczówny w wykonaniu Marii Jaskulskiej-Chrenowicz (sopran) i Elżbiety Spychały-Mroczek (fortepian). Kompozycje zostały przygotowane specjalnie na tę okazję, co uzupełni ekspozycję muzycznym wymiarem pamięci.

Spacery śladem Czerwca i opowieści o miejscach pamięci

W programie jest kilka spacerów prowadzonych przez Karolinę Dąbrowską-Wiśniewską, które odbywać się będą 20 i 27 czerwca 2026 r., zawsze o godz. 13:00. Zbiórka zaplanowana jest na Skwerze Trzech Tramwajarek (zbieg ulic Kochanowskiego i Dąbrowskiego). Trasa ma za zadanie pokazać uczestnikom miejsca powiązane z przebiegiem zrywu oraz te, które upamiętniają jego ofiary.

Podczas przechadzki przewodnik przybliży lokalizacje takie jak Collegium Martineum (wówczas gmach KW PZPR), Zamek Cesarski (wtedy siedziba Miejskiej Rady Narodowej), plac Adama Mickiewicza oraz ulicę Jana Kochanowskiego (miejsce dawnego UB). Trasa obejmuje również miejsca pamięci: ulicę Romka Strzałkowskiego, Skwer Trzech Tramwajarek, Pomnik Czerwca 1956 i Muzeum Czerwca 1956. Narracja spaceru obejmuje zarówno historię poszczególnych miejsc, jak i ich architekturę. Przewidywany czas trwania każdej wycieczki to około 1,5 godziny.

Spotkania, wykłady i oprowadzania kuratorskie

Projekt obejmuje także cykl spotkań i prelekcji. Już 18 czerwca o godz. 17:00 w Filii Wildeckiej przy ul. Hetmańskiej 91 odbędzie się spotkanie z Filipem Czekałą zatytułowane „Czarny czwartek. Poznań spłynął krwią”. To otwarcie dyskusji o samych wydarzeniach, ich ofiarach i mechanizmach państwowej represji.

23 czerwca o godz. 16:00 dr Piotr Grzelczak poprowadzi prelekcję i oprowadzanie kuratorskie w ramach cyklu "Wtorek dla seniora" w Bibliotece Raczyńskich, Filii Sztuki i Galerii Atanazego. To okazja, by wysłuchać autora ekspozycji i zadać pytania dotyczące materiałów archiwalnych oraz idei prezentacji.

29 czerwca o godz. 17:00 w Bibliotece Raczyńskich, Filii 8 (ul. Osinowa 14/16) zaplanowano spotkanie z Markiem Rezlerem zatytułowane „Poznański Czerwiec oglądany inaczej”, podczas którego będzie można poznać alternatywne spojrzenia na przebieg i konsekwencje zrywu.

Wydarzenia literackie i spotkania autorskie

Program kulturalny zawiera także elementy literackie. 24 czerwca o godz. 17:00 Magdalena Tyl poprowadzi spacer literacki, którego zbiórka została wyznaczona przy Bałtyku od strony ul. Bukowskiej. Trasa pokaże, jak Poznański Czerwiec 1956 był postrzegany i zapamiętany przez twórców literatury. Uczestnicy dowiedzą się m.in., gdzie rozstrzelano serce Kazimiery Iłłakowiczówny, który poeta został skazany za pisanie wierszy o powstaniu, oraz jak wydarzenia zapisały się w pamięci autorów takich jak Krystyna Kofta czy Stanisław Barańczak.

2 lipca o godz. 18:00 w Filii Sztuki (Pl. Wolności 19, sala 5) odbędzie się spotkanie autorskie z Pawłem Cieliczko wokół książki „Doktor poznańskiego czerwca”. To wydarzenie skierowane do osób zainteresowanych biografiami uczestników i świadków tamtych dni oraz medycznymi i społecznymi aspektami buntu.

Oprowadzanie kuratorskie i informacje praktyczne

Na zakończenie cyklu, 9 lipca o godz. 17:00 w Bibliotece Raczyńskich, Galerii Atanazego (Al. Marcinkowskiego 23) odbędzie się oprowadzanie kuratorskie po wystawie. To ostatnia okazja, aby zobaczyć zgromadzone dokumenty i przedmioty oraz porozmawiać z kuratorem.

Cały program ma charakter edukacyjny i popularyzatorski: wystawa i wydarzenia towarzyszące pozwalają przypomnieć przebieg Poznańskiego Czerwca 1956, zrozumieć przyczyny buntu robotników oraz jego długofalowe konsekwencje dla miasta i kraju. Prezentowane materiały archiwalne i muzyczne inscenizacje dodają ekspozycji wielowymiarowego wymiaru, łącząc świadectwa dokumentalne z artystyczną refleksją nad pamięcią.

Udział w wydarzeniach jest bezpłatny, co daje okazję szerokiemu gronu odbiorców — od młodzieży po seniorów — do zapoznania się z istotnym rozdziałem lokalnej historii. Zarówno mieszkańcy zainteresowani historią Poznania, jak i osoby szukające kulturalnych inspiracji znajdą w programie pozycje odpowiadające różnym oczekiwaniom: od głębokich analiz archiwalnych po spacerowe i literackie interpretacje wydarzeń.

Źródło: poznan.pl/