Nowe zasady żywienia obejmują przedszkola, szkoły podstawowe i ponadpodstawowe oraz inne placówki systemu oświaty, w których sprzedaje się żywność lub żywi dzieci i młodzież. Wprowadza je rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r. Przepisy dotyczą zarówno posiłków w stołówkach, jak i produktów oferowanych w sklepikach oraz automatach.
Do sprzedaży dopuszczono m.in. pieczywo, także bezglutenowe, kanapki, sałatki i surówki, mleko oraz produkty mleczne, warzywa i owoce. W ofercie mogą znaleźć się również wzbogacone w wapń i witaminę B12 napoje roślinne i ich alternatywy dla produktów mlecznych, soki, wybrane wody, gorzka czekolada zawierająca co najmniej 70 proc. kakao oraz bezcukrowe gumy do żucia. Można sprzedawać także suszone owoce i warzywa, orzechy, nasiona oraz produkty z nich wytworzone, pod warunkiem że nie mają dodatku cukrów, substancji słodzących ani soli.
Nowe przepisy ograniczają zawartość cukru w wybranych produktach. W produktach mlecznych, napojach roślinnych i ich alternatywach oraz produktach zbożowych, w tym śniadaniowych, limit wynosi do 10 g cukrów w 100 g lub ml. Pieczywo półcukiernicze i cukiernicze może zawierać do 13,5 g cukrów, ale nie może mieć dodatku substancji słodzących określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1333/2008. Napoje przygotowywane na miejscu, takie jak kakao czy herbata, mogą zawierać do 5 g cukrów w 250 ml gotowego napoju. Zalecanym napojem pozostaje woda.
Określono też maksymalną zawartość tłuszczu i soli. W produktach zbożowych, w tym śniadaniowych i bezglutenowych, limit wynosi 10 g tłuszczu i 1 g soli w 100 g lub ml. W pieczywie półcukierniczym i cukierniczym, również bezglutenowym, dopuszczono do 10 g tłuszczu i 1,2 g soli w 100 g produktu.
Jadłospisy w stołówkach mają uwzględniać założenia diety planetarnej, czyli modelu łączącego troskę o zdrowie i środowisko, z większym udziałem żywności roślinnej. Każdy posiłek ma zawierać warzywa lub owoce, przy czym warzyw powinno być więcej. Przy żywieniu całodziennym należy zapewnić co najmniej dwie porcje mleka, produktów mlecznych lub ich roślinnych alternatyw.
W jadłospisie tygodniowym trzeba uwzględnić minimum jedną porcję ryby, jedną potrawę z nasion roślin strączkowych bez produktów odzwierzęcych i dwie zupy przygotowane na wywarach warzywnych. Przewidziano także dwie porcje świeżego mięsa; mięso wysokoprzetworzone, takie jak kiełbasa czy kotlet z mortadeli, nie może być głównym składnikiem białkowym posiłku. Od poniedziałku do piątku można zaplanować maksymalnie dwie potrawy smażone. Jeśli obiad zawiera mięso lub rybę, placówka musi zapewnić również wegetariańską alternatywę. Do smażenia zalecane są rafinowana oliwa z oliwek i olej rzepakowy, a dania powinny powstawać z naturalnych składników, w miarę możliwości lokalnych lub ekologicznych.
Przepisy określają również udział energii, jaki mają dostarczać posiłki w placówce. W przedszkolu powinny zapewniać od 70 do 75 proc. dziennego zapotrzebowania na energię, obliczanego jako średnia z 10 dni. W szkole drugie danie w obiedzie jednodaniowym ma pokrywać 20 proc. dziennego zapotrzebowania, a cały obiad dwudaniowy – 30 proc.
Przy układaniu jadłospisów trzeba brać pod uwagę wiek dzieci oraz aktualne normy żywienia dla populacji polskiej, opracowywane przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy. Posiłki mają pokrywać zapotrzebowanie na białko, węglowodany i tłuszcze.
Źródło: portal pacjent.gov.pl.
