Sztandar Miasta Poznania, który od 29 czerwca 2000 roku towarzyszył najważniejszym miejskim i państwowym uroczystościom, został zastąpiony starannie wykonaną repliką. Oryginał, zaprojektowany przez poznańskiego plastyka Stanisława Grześka, po ćwierć wieku służby jest już nadgryziony zębem czasu, dlatego został wycofany z użycia ceremonialnego i skierowany do renowacji, by zachować go dla historii.

Jak powstała replika i kto ją wykonał

Cyfrowy projekt nowego sztandaru opracowali miejscy graficy we współpracy z autorem oryginału — Stanisławem Grześkiem. Realizacja haftu to zasługa rodzinnej poznańskiej pracowni haftu Małgorzaty Grzelak i Anny Grzelak-Bulińskiej. Pracownia ta ma wieloletnie doświadczenie w tworzeniu i konserwacji emblemów oraz detalów sakralnych i wojskowych — w ich dorobku znajduje się ponad 350 wykonanych sztandarów, a także renowacja m.in. 150-letniego antepedium Katedry Gnieźnieńskiej oraz kapy Bazyliki Farnej z 1713 roku.

Haftowanie repliki było procesem pracochłonnym i wymagającym precyzji. Wykonano je ręcznie, przy ścisłej współpracy z autorem projektu. To dzieło sztuki wymagające setek godzin pracy, skupienia i kunsztu warsztatowego — cech, które gwarantują trwałość i autentyczny wygląd nowego sztandaru.

Symbolika i detale herbu na sztandarze

Sztandar ma kształt dwustronnego płata tkaniny, obszytego złotymi frędzlami. Na stronie frontowej umieszczono herb Poznania oraz dwa napisy o istotnym znaczeniu historycznym i moralnym dla miasta. Pierwszy z nich — „STOŁECZNE MIASTO POZNAŃ” — odnosi się do okresów, gdy Poznań pełnił rolę stolicy; drugi — „TAKA CHWAŁA PANA JAKA PRACA NASZA” — jest odwołaniem do tradycji pracy organicznej i pochodzi z nodusu kielicha, który w 1997 roku prezydent Wojciech Szczęsny-Kaczmarek i przewodnicząca rady miejskiej Jadwiga Rotnicka wręczyli papieżowi Janowi Pawłowi II podczas jego wizyty w Poznaniu.

Na odwrotnej stronie repliki wyhaftowano wizerunki pierwszych władców Polski: księcia Mieszka I oraz Bolesława Chrobrego. Postacie te zaczerpnięto z pomnika w Złotej Kaplicy Katedry Poznańskiej — miejsca spoczynku pierwotnych władców, a na sztandarze towarzyszy im napis: „TU ZACZĘŁY SIĘ DZIEJE NARODU, PAŃSTWA I KOŚCIOŁA”, mający symbolizować historyczne fundamenty państwowości i chrześcijaństwa w Polsce.

Dodatkowy detal ceremonialny stanowi orzeł umieszczony na głowicy drzewca — jest to trójwymiarowe odwzorowanie orła z wieży poznańskiego ratusza, co dodatkowo łączy sztandar z lokalnymi symbolami miasta.

Poświęcenie i przekazanie podczas sesji rady miasta

Nowa wersja sztandaru została oficjalnie poświęcona 29 czerwca w poznańskiej katedrze, po czym wprowadzono ją podczas uroczystej sesji rady miasta. To symboliczny moment: replika przejmuje obowiązki reprezentacyjne od oryginalnego płata, a oryginał zostanie poddany pracom konserwatorskim i będzie pełnił funkcję eksponatu historycznego.

Decyzja o wykonaniu repliki i renowacji oryginału ma praktyczne i kulturowe uzasadnienie. Z jednej strony zapewnia ciągłość ceremonii miejskich i państwowych z użyciem godnego, estetycznego symbolu; z drugiej — chroni oryginalny zabytek przed dalszym niszczeniem, pozwalając na jego zachowanie dla przyszłych pokoleń.

Co to oznacza dla Poznania i mieszkańców

Zmiana sztandaru to wydarzenie przede wszystkim symboliczne, ale też praktyczne. Replika pozwala zachować wygląd i znaczenie emblematu przy jednoczesnej ochronie oryginału. Mieszkańcy będą nadal oglądać ten sam układ symboli i napisów podczas miejskich uroczystości, pogrzebów osób zasłużonych oraz spotkań oficjalnych, a jednocześnie historyczny pierwowzór trafi do odpowiedniej opieki konserwatorskiej.

Wykonanie repliki w Poznaniu przez lokalnych twórców podkreśla także wagę rzemiosła i tradycji hafciarskiej w regionie. Pracownia Grzelaków, która podjęła się tego zadania, ma na koncie nie tylko codzienne zamówienia, lecz także zlecenia o znaczeniu państwowym i kościelnym, co daje pewność, że sztandar został wykonany z należytą starannością i poszanowaniem detalu.

Nowy sztandar będzie widoczny podczas przyszłych uroczystości organizowanych przez miasto, a oryginalny egzemplarz — po renowacji — ma szansę trafić do stałej ekspozycji bądź przechowywany być w warunkach muzealnych. To ważny moment w historii Poznania: zachowanie ciągłości symbolicznej przy jednoczesnym dbaniu o materialne dziedzictwo miasta.

Źródło: poznan.pl/