W Poznaniu szykuje się propozycja dla osób zainteresowanych historią miasta, pamięcią o Czerwcu 1956 i tym, jak przeszłość zachowuje się w dokumentach. 18 i 19 czerwca 2026 roku o godz. 10:00 w PAN Archiwum w Warszawie Oddział w Poznaniu odbędzie się wydarzenie zatytułowane „Historie zapisane w archiwach. Świadectwa Poznańskiego Czerwca”. Spotkanie zaplanowano przy ul. Mielżyńskiego 27, 61-725 Poznań, a udział jest bezpłatny.

To część obchodów tegorocznego Międzynarodowego Tygodnia Archiwów. Organizatorzy chcą pokazać uczestnikom, że archiwum nie jest wyłącznie magazynem dawnych papierów, ale miejscem, w którym zapisane są osobiste doświadczenia, emocje i świadectwa ważnych wydarzeń. W tym przypadku chodzi o materiały dotyczące Poznańskiego Czerwca 1956 r., czyli jednego z najważniejszych momentów w powojennej historii miasta i kraju.

Dwie spuścizny, wiele perspektyw na Czerwiec 1956

Podczas wydarzenia zaprezentowane zostaną dwie spuścizny archiwalne: prof. Jana Sandorskiego oraz prof. Zofii Trojanowiczowej. To właśnie w tych zbiorach znajdują się materiały odnoszące się do Poznańskiego Czerwca 1956. Dla uczestników będzie to okazja, by zobaczyć, jak różnorodne źródła składają się na opowieść o historycznych wydarzeniach.

Wśród prezentowanych materiałów mają znaleźć się między innymi wspomnienia i relacje uczestników wydarzeń, materiały procesów poznańskich, artykuły prasowe, wiersze oraz wydawnictwa drugiego obiegu z okresu PRL. Taki zestaw pokazuje, że historia Czerwca 1956 nie jest zamknięta w jednym typie dokumentu. Tworzą ją zarówno oficjalne zapisy i teksty prasowe, jak i świadectwa osobiste czy obieg niezależny, który przez lata pomagał utrwalać pamięć poza oficjalnym nurtem.

Dla mieszkańców Poznania może to być szczególnie ciekawe także dlatego, że wydarzenie nie ogranicza się do ogólnego przypomnienia daty czy symbolicznego wspomnienia rocznicy. W centrum uwagi znajdą się konkretne archiwalia, a więc materiały, które pozwalają zobaczyć, jak pamięć o Czerwcu była zapisywana, przechowywana i przekazywana dalej. To propozycja dla tych, którzy chcą wyjść poza podręcznikowy skrót i przyjrzeć się źródłom bliżej.

Co czeka uczestników na miejscu

Archiwalia zostaną pokazane w siedzibie Oddziału. Organizatorzy zapowiadają również, że uczestnicy warsztatów będą mogli zwiedzić archiwum i zapoznać się z działalnością instytucji. To ważna część programu, bo pozwala nie tylko obejrzeć same materiały, lecz także lepiej zrozumieć, jak funkcjonuje archiwum i na czym polega jego praca.

Dla wielu osób taka wizyta może być pierwszym kontaktem z miejscem, w którym zabezpiecza się dokumenty, porządkuje zbiory i udostępnia materiały badaczom oraz zainteresowanym odbiorcom. W praktyce oznacza to możliwość zobaczenia, jak od strony instytucjonalnej wygląda opieka nad pamięcią historyczną. W kontekście Poznańskiego Czerwca 1956 ma to dodatkowy wymiar, bo chodzi o temat silnie obecny w lokalnej tożsamości.

Wydarzenie może zainteresować nie tylko osoby zajmujące się historią czy archiwistyką. To także dobra propozycja dla studentów, uczniów starszych klas, pasjonatów dziejów Poznania i wszystkich tych, którzy chcą lepiej zrozumieć, skąd biorą się źródła wiedzy o przeszłości. Pokazanie różnych typów materiałów w jednym miejscu daje szansę zobaczenia, że historia nie istnieje wyłącznie jako gotowa narracja, ale wynika z pracy na dokumentach i relacjach.

Najważniejsze informacje dla zainteresowanych

Osoby, które chcą wziąć udział, powinny pamiętać, że obowiązują zapisy. Zgłoszenia przyjmowane są mailowo i telefonicznie. Wstęp na wydarzenie jest wolny, ale wcześniejszy kontakt z organizatorami pozwoli potwierdzić udział.

Organizatorzy podają, że więcej informacji można znaleźć na stronie Archiwum Państowego w Poznaniu. Dla osób planujących udział najważniejsze jest jednak to, że wydarzenie ma konkretny, źródłowy charakter: zamiast ogólnego wykładu uczestnicy dostaną możliwość obcowania z dokumentami i poznania kulis pracy archiwum.

W miejskim kalendarzu czerwcowych wydarzeń to propozycja, która może szczególnie wybrzmieć wśród osób szukających spokojniejszej, bardziej refleksyjnej formy kontaktu z historią. Poznański Czerwiec 1956 bywa przywoływany w przestrzeni publicznej przy okazji rocznic i oficjalnych obchodów, ale równie istotne jest to, jak przechowuje się pamięć o nim na poziomie dokumentów, relacji i prywatnych świadectw. Właśnie ten wymiar ma wybrzmieć podczas spotkania przy ul. Mielżyńskiego.

Pokaz materiałów z archiwalnych spuścizn prof. Jana Sandorskiego i prof. Zofii Trojanowiczowej może pomóc lepiej zrozumieć, że pamięć o wydarzeniach z 1956 roku budują nie tylko wielkie daty i znane nazwiska, ale też pojedyncze teksty, wspomnienia, notatki i publikacje, które przetrwały dzięki pracy archiwistów. Dla poznaniaków to szansa, by zobaczyć te świadectwa z bliska i spojrzeć na lokalną historię przez pryzmat autentycznych materiałów.

Źródło: poznan.pl/