W murach Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu odbyło się spotkanie inaugurujące prace zespołu badawczego nad nowym projektem naukowym, który ma potrwać od 1 czerwca 2026 do 31 maja 2029 roku. Kierownikiem przedsięwzięcia jest prof. AWF dr hab. Urszula Czerniak. Projekt, finansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego na kwotę 1 986 380,00 zł, ma dostarczyć praktycznych rekomendacji dotyczących aktywności fizycznej wspierającej zdrowie dojrzałych kobiet.

O co chodzi w badaniu?

Pełna nazwa projektu to: „Dwukierunkowa droga do zdrowia – czy środowisko wpływa na czynność endokrynną mięśni szkieletowych i w ten sposób reguluje zmiany adaptacyjne indukowane aktywnością fizyczną w grupie dojrzałych kobiet?”. W praktyce naukowcy będą analizować związek między ekspozycją na per- i polifluoroalkilowe substancje (PFAS) a funkcją endokrynną mięśni szkieletowych oraz tym, jak aktywność fizyczna może wpływać na redystrybucję albo eliminację tych związków.

PFAS to trwałe związki syntetyczne, które występują w wielu produktach codziennego użytku, m.in. w odzieży wodoodpornej, opakowaniach żywności czy powłokach nieprzywierających. Charakteryzują się zdolnością do gromadzenia się w organizmach ludzkich przez lata. Dotychczasowe badania wskazują, że obecność PFAS może szkodzić układowi sercowo-naczyniowemu, hormonalnemu i metabolizmowi, lecz brakowało danych na temat roli mięśni szkieletowych — szczególnie ich funkcji endokrynnej — w tym procesie.

Jak będzie prowadzony program i kto może się zgłaszać?

Uczestniczki projektu zostaną objęte 6-miesięcznym programem treningowym, który będzie ściśle nadzorowany przez zespół badawczy. Celem tych zajęć jest nie tylko ocena wpływu wysiłku na parametry zdrowotne i metabolizmu, lecz także opracowanie praktycznych wskazówek ruchowych, które można zalecić kobietom w wieku 40 lat i więcej.

Badanie ma charakter interdyscyplinarny — łączy zagadnienia z zakresu toksykologii środowiskowej, fizjologii mięśni, endokrynologii i metod treningowych. Dzięki temu naukowcy chcą lepiej zrozumieć mechanizmy regulujące adaptację organizmu do aktywności oraz wpływ długotrwałej ekspozycji na PFAS na te procesy.

Dlaczego wynik badania jest istotny dla mieszkańców Poznania?

Wyniki projektu mogą mieć bezpośrednie zastosowanie praktyczne: od zaleceń treningowych dla kobiet 40+, po wskazówki dotyczące ograniczania ryzyka związanego z ekspozycją na PFAS. Dla lokalnej społeczności poznaniaków oznacza to możliwość skorzystania z wiedzy opracowanej w uczelni znajdującej się w mieście — zarówno w formie zaleceń profilaktycznych, jak i potencjalnych programów populacyjnych promujących aktywność fizyczną dostosowaną do specyficznych zagrożeń środowiskowych.

Z perspektywy zdrowia publicznego połączenie badań nad toksycznością środowiskową z interwencją ruchową jest nowatorskim podejściem. Umożliwia ocenę, czy regularny wysiłek może modyfikować stężenia PFAS w organizmie lub zmieniać sposób, w jaki mięśnie komunikują się z innymi tkankami poprzez czynniki endokrynne.

Co może wynikać z badań dla uczestniczek i ich bliskich?

Dla kobiet, które wezmą udział w 6-miesięcznym programie treningowym, projekt może przynieść indywidualne informacje o stanie zdrowia i możliwych korzyściach płynących z regularnej aktywności. W praktyce badanie zakłada monitorowanie parametrów zdrowotnych i ocenę adaptacji organizmu na przestrzeni pół roku, co pozwoli na sformułowanie rekomendacji opartych na dowodach naukowych.

Równie ważne jest to, że efekty projektu mogą wpłynąć na szersze działania profilaktyczne i edukacyjne skierowane do kobiet 40+ w Poznaniu — od programów ćwiczeń w lokalnych klubach sportowych po porady profilaktyczne w placówkach ochrony zdrowia.

Organizatorzy zachęcają kobiety 40+ do kontaktu i udziału w badaniu. Szczegółowe informacje o rekrutacji i dalszych działaniach zespołu będą udostępniane przez AWF Poznań. Projekt jest realizowany w ramach programu Nauki dla Rozwoju Społeczeństwa.

Źródło: awf.poznan.pl/