W Poznaniu odbyła się V Gala Stukot '56, podczas której kapituła uhonorowała ludzi i instytucje angażujące się społecznie oraz promujące wartości związane z poznańskim zrywem robotniczym z 1956 roku. Nagrody przyznano w trzech kategoriach — "Za wolność", "Za prawo i chleb" oraz "O Boga". Laureaci odebrali statuetki w kształcie okuloka oraz dyplomy, symbolicznie łączące współczesne działania z tradycją Czerwca '56.
Geneza nagrody i symbolika statuetki
Nazwa nagrody nawiązuje do dźwięku drewnianych chodaków - okuloków - które w 1956 roku rozbrzmiewały na poznańskich ulicach, gdy robotnicy zmierzali pod Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. To właśnie ten stukot stał się motywem przewodnim konkursu organizowanego przez Wielkopolskie Muzeum Niepodległości.
Autorem nazwy statuetki jest Przemysław Terlecki, dyrektor muzeum, a projekt figurki wykonał rzeźbiarz Roman Kosmala. Nagroda ma przypominać, że dziedzictwo Czerwca '56 — w postaci dążenia do wolności, poszanowania godności i praw pracowniczych — jest żywe i znajduje kontynuatorów wśród współczesnych działaczy społecznych.
Laureaci i uzasadnienia nagród
W kategorii „Za wolność” wyróżniono Andrzeja Poczobuta — polskiego dziennikarza i działacza Związku Polaków na Białorusi. Wyróżnienie przyznano za jego długoletnie relacjonowanie sytuacji na Białorusi oraz za postawę krytyczną wobec reżimu Aleksandra Łukaszenki. Materiał źródłowy przypomina, że Poczobut wielokrotnie trafiał do aresztu i został skazany na osiem lat kolonii karnej o zaostrzonym rygorze. Dzięki działaniom polskiego rządu, służb i współpracy międzynarodowej został uwolniony po pięciu latach pobytu w białoruskiej niewoli.
W kategorii „Za prawo i chleb” nagrodę otrzymała Fundacja im. doktora Piotra Janaszka "Podaj dalej" z Konina. Fundacja działa zgodnie z ideami swego patrona — lekarza i społecznika, który od lat 70. wprowadzał innowacyjne metody rehabilitacji. Organizacja powstała po tragicznej śmierci doktora Janaszka w 1998 roku i realizuje jego niezrealizowane plany, kładąc nacisk na pomoc dzieciom niepełnosprawnym poprzez wymaganie i uczenie samodzielności, a nie jedynie bierną opiekę.
W kategorii „O Boga” statuetkę wręczono bratu Markowi Durskiemu ze wspólnoty ekumenicznej w Taizé. Brat Marek był zaangażowany w organizację Europejskich Spotkań Młodych, w tym jednego spotkania, które odbyło się w Poznaniu w 2009 roku na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich. W latach 1983–1988 był wysyłany do Rzymu, gdzie koordynował spotkania zaproszone przez Jana Pawła II, a przez wiele lat pomagał w przyjmowaniu Polaków odwiedzających Taizé. W ostatnich latach zajmuje się także wsparciem uchodźców i migrantów goszczonych przez wspólnotę.
Rok pamięci: 70. rocznica Czarnego Czwartku
Organizatorzy Gali podkreślali symboliczny wymiar tegorocznego wydarzenia — 2026 rok to 70. rocznica Poznańskiego Czerwca 1956, znanego także jako Czarny Czwartek. Przemysław Terlecki, przemawiając podczas Gali, zwrócił uwagę na trwałość uniwersalnych wartości: wolności, godności, prawa, chleba oraz tolerancji religijnej. Przyznawanie statuetek ma, jego zdaniem, przypominać społeczeństwu o ludziach, którzy konsekwentnie nimi się kierują.
W kontekście obchodów rocznicowych przypomniano harmonogram najważniejszych wydarzeń. Centralne uroczystości 70. rocznicy odbywają się 28 czerwca 2026 roku w Auli Uniwersyteckiej UAM przy ul. Wieniawskiego 1, obok Placu Mickiewicza. Przed główną ceremonią zaplanowano złożenie kwiatów w miejscach pamięci od godzin porannych. Uroczystość będzie transmitowana w Telewizji Polskiej kanału 3 oraz w regionalnej telewizji poznańskiej.
Dodatkowo 16 czerwca 2026 roku zainaugurowano 20. edycję akcji "Światełka dla Czerwca '56" — wydarzenie odbyło się przy grobie Romka Strzałkowskiego, najmłodszej ofiary poznańskich wydarzeń z 1956 roku. Organizatorzy zachęcają mieszkańców do zapoznania się z pełnym harmonogramem obchodów i aktywnego udziału w zaplanowanych wydarzeniach.
| Informacja | Szczegóły |
|---|---|
| Data | 28 czerwca 2026 (główna uroczystość rocznicowa); Gala Stukot '56 odbyła się kilka dni wcześniej |
| Miejsce | Aula Uniwersytecka UAM, ul. Wieniawskiego 1 (główna uroczystość); Gala Stukot '56 w Poznaniu |
| Dla kogo | Mieszkańcy Poznania i osoby zainteresowane obchodami 70. rocznicy Czerwca '56 oraz laureaci nagrody Stukot '56 |
Poznańska Gala Stukot '56 to wydarzenie o charakterze upamiętniającym i edukacyjnym — łączy pamięć historyczną z docenieniem współczesnych działań obywatelskich. Wręczone w tym roku nagrody ukazują różnorodność działań: od obrony praw obywatelskich i wolności słowa, przez walkę o prawa pracownicze i godność osób niepełnosprawnych, po działania ekumeniczne i pomoc uchodźcom. Wskazują także, że idea Czerwca '56 jest dziś odczytywana szeroko — jako zestaw wartości ważnych w codziennej pracy społecznej i obywatelskiej.
Dla mieszkańców Poznania tegoroczna gala i towarzyszące jej obchody są okazją do wspólnego przypomnienia wydarzeń sprzed siedemdziesięciu lat, odwiedzenia miejsc pamięci oraz udziału w ceremoniach i inicjatywach edukacyjnych. Organizatorzy zapraszają do uczestnictwa i zachęcają do zapoznania się z pełnym harmonogramem uroczystości.
Źródło: poznan.pl/
